Hiatella arctica (Linnaeus, 1767)
Noordse rotsboorder 
- Biota - Animalia - Mollusca - Bivalvia - Autobranchia - Heteroconchia - Euheterodonta - Imparidentia - Adapedonta - Hiatelloidea - Hiatellidae - Hiatella×
×
×
×
×
×
×
×
×
×
×
×
SynoniemenAndere namen die je in de literatuur tegen kan komen | : | Saxiacava arctica [Linnaeus, 1967] Saxiacava rugosa arctica [Linnaeus] |
| Vormen | : | zeer uiteenlopende vormen, altijd langer dan hoog. |
| Lijkt op | : | Ruwe rotsboorder |
ExoskeletEen versteviging van het lichaam aan de buitenkant en direct zichtbaar | : | ja 1 |
| Schelp | : | ja 1 |
| Vorm | : | Onregelmatig, langwerpig, soms rechthoekig 2 |
| Tweekleppig | : | ja 1 |
| HoogteDe maat van top tot onderrand | : | 5 mm |
| LengteVan apex tot opening, voornamelijk bij stoottanden | : | 45 mm |
| DikteDikte van het schelp materiaal | : | vrij stevig, ondoorschijnend 2 |
| SemidiameterCommissuurvlak tot grootste bolling | : | 9 mm |
| Convexiteit | : | Rechts convexer dan links |
| ApexHet eerst gevormde deel van de schelp (top). | : | voor het midden |
| Umbo
| : | weinig opgeblazen 2 |
| Bovenrand | : | gebogen, bijna parallel aan onderrand, kleine inzinking voor de apex |
| VoorrandBij tweekleppigen de zijrand waar de sipho's niet uitkomen | : | rechthoekig, gapend, iets spitser dan achter |
| AchterrandBij tweekleppigen de zijde waar de sipho's uitkomen | : | rond, niet of weinig gapend |
| Onderrand | : | golvend, bijna parallel aan bovenrand |
| CommissuurRaaklijn waarlangs de kleppen op elkaar vallen, dit ligt vaak in 1 vlak, het zogenaamde commissuurvlak. | : | Vorm en afmetingen zijn variabel. In steen geboorde exemplaren zijn vaak sterker vervormd. Rechterklep vaak groter dan linker. Jonge exemplaren meer verlengd van oudere. |
| PeriostracumHet periostracum is in het Nederlands bekend als de opperhuid. Het is de buitenste laag van de schelp, opgebouwd uit conchioline vermengd met kalk, en beschermt de schelp tegen de inwerking van (zee)water en zuren. | : | ja 2 |
| Dikte | : | vaak langbewaard 2 |
| Kleur | : | gruisbruin, lichtgeel tot lichtbruin 2 |
| Structuur | : | vezelig |
| OstracumHet ostracum is de tweede laag van de schelp. Deze laag, ook wel prismalaag of porseleinlaag genoemd, bestaat uit calciet, of uit calciet en argoniet, wat voornamelijk bestaat uit calciumcarbonaat. Het zijn kleine primatische kristalletjes die loodrecht staan op de buitenste laag en dan prismalaag heet of als gekruiste lamellen en dan porceleinlaag heet. In beide gevallen hebben we het nog steeds over het ostracum. | : | ja 2 |
| Kleur | : | wit 2 |
| Structuur | : | niet of weinig glanzend 2 |
| RichelsEen structuur die parallel loopt aan de roeilijnen/ groeirichting | : | onregelmatige groeilijnen en plooien 3 |
| KielEen scherpe plooi in de schelp | : | Van de apex naar de achterrand 2 kielen. In de jeugd vrij duidelijk en gestekeld, later vlakker en verliezen ze de stekels. 2 |
| LigamentHet ligament zorgt ervoor dat de kleppen in rust toestand open staan. Door het gebruik van de sluitspieren kan het dier de kleppen sluiten. Het ligament is gemaakt van conchioline. Het ligament kan inwendig en/of uitwendig zijn. Het inwendige deel heet het resilium en is een prop concioline die de kleppen open drukt. Het uitwendige deel heet het tensilium en bestaat uit een band conchioline die de kleppen open trekt. Het tensilium bevindt zich nabij de apex van de schelp. | : | ja 2 |
| Beschrijving | : | kort 2 |
| TandenDe tanden zorgen ervoor dat de twee kleppen netjes op elkaar sluiten:
| : | anodont, heterodont 2 |
| Beschrijving | : | Bij oude exemplaren vervagen de tanden, de hele slotplaat wordt dan dikker |
| CardinaalDe cardinale tanden liggen direct onder de top en zijn vaak wat kort en stomp. | : | ja |
| Links | : | 2, met daartussen een put voor de rechter tand. Voorste tand is rudimentair, vervlakt in de slotplaat. Achterste tand laapt naar achter toe breed uit |
| Rechts | : | 1, kort, conisch |
| LateraalDe laterale tanden liggen wat verder verwijderd vanaf de top en zijn vaak wat langer gerekt. | : | nee 2 |
| Binnenzijde | : | 2 |
| Kleur | : | wit 2 |
| Structuur | : | glanzend 2 |
| Umbonale holte | : | weinig gewelfd 2 |
| Sluitspierindruksels | : | ja |
| Aantal | : | 2 |
| Voorste | : | ja |
| Locatie | : | heel laag, bij de voorste beneden hoek |
| Achterste | : | ja |
| Locatie | : | hoog, vlak onder de slotplaat |
| Byssusopening | : | ja |
| Beschrijving | : | Een kleine spleet |
| Mantellijn | : | ja 3 |
| Beschrijving | : | Mantel hecht zich niet overal gelijkmatig aan de schelp, de mantellijn is dan ook onderbroken. De aanhechting is ook niet spiegelbeeldig in de linker en rechter klep 2 |
| Mantelbocht | : | ja 3 |
| Beschrijving | : | Niet altijd duidelijk ontwikkeld (zie ook Mantellijn) 2 |
| Lichaam | : | ja 1 |
| Mantel | : | ja 1 |
| Mantelrand | : | vergroeid op de openingen voor voet en siphonen na 2 |
| Byssusklier | : | ja 2 |
| Byssus | : | 1 2 |
| Siphonen | : | ja 2 |
| Beschrijving | : | grotendeels vergroeid 2 |
| Kleur | : | Met een rode in- en uitgang |
| Habitat | : | In de Noordzee tussen 9 en 200 meter, soms veel dieper. Leeft vastgehecht door middel van de byssus aan stenen en schelpen, tussen wier, kokerwormen, eieren van wulken, ook in bestaande holten van rotsblokken, of plastic. Waarschijnlijk niet zelf borend. |
| Verspreiding | : | Kosmopoliet. |
| Tijdvak | : | Oligoceen |
| Bevruchting | : | in de zomer, waarbij ei- en spermacellen geloost worden in het zeewater |
| Larvale fase | : | juli tot december te vinden in zee, een driehoekig schelpje van tot ongeveer 0,36 mm |
| Broedval | : | gedurende de eerste bodemfase groeit het schelpje tot een gestrekte rechthoek |
| Juveniele fase | : | bij een lengte van ongeveer 0,46 mm ontstaan de eerste stekels op de kiel, eerst in 1 rij daarna in twee. Soms is ook nog de bovenrand getand zodat er drie rijen stekels zijn. |
| Groei | : | In de Noordzee tot 25 mm, in Arctische gebieden tot 45 mm. |
| Levensverwachting | : | tot ruim 100 jaar |
| Literatuur | : |
|
| Determinatie | : | In het veld niet te onderscheiden van de Ruwe rotsboorder. Determinatie kan alleen plaatsvinden via DNA onderzoek. |
| Bronnen | : |