Ensis minor [Chenu, 1843]
Klein tafelmesheft
 Overzicht  
 Determinatie Scheermessen artikel
 
 Het leven  
 Levensverwachting 12 jaar
 Voedsel phytoplankton
 Habitat In zandgrond, verdraagt geen zwarte, gereduceerde sedimenten2
 Voortbeweging Ingraven: Als de schelp plat op de bodem ligt graaft de voet zich met een bocht in het zand, zodanig dat hij vertikaal zich kan ingraven. Hierbij komt hij eerst schuin en later recht te staan.
Bij het rechtstandig ingraven wordt de voet snel uitgestoken en met de spitse punt in het zand gedreven. Deze punt buigt zich vervolgens haakvormig om naar de dorsale kant. Bij de derde fase verbreedt de voet zich tot een soort stempel. Deze drie bewegingen kunnen zich een aantal malen in dezelfde volgorde herhalen, totdat de voet op maximale lengte buiten de schelp is. Daarna verbreedt de stempelvormige zool zich zeer sterk en werkt als een anker, terwijl de voet zich in de lengte richting verkort en de schelp omlaag trekt. Voor de contractie van de voet sluit de schelp zich zoveel mogelijk. Trekt de voet zich krachtig samen dan wordt uit de schelpruimte van het dier een groot deel van het water geperst, zowel opwaarts door de siphonen als benedenwaarts via de pedale opening, waarmee tevens het omringende zand wordt weggespoeld. De bewegingen hebben regelmatig en snel plaats.
 Saleniteit tussen de 30 en 40 PSU
 Verspreiding Van de Noorse kust tot aan en in de Middellandse Zee. Niet in de Oostzee.
 
 De Schelp  
 Basis vorm smal, langgerekt, recht of iets gebogen
    Hoogte 30 mm
    Lengte 140 mm
    Breedte Breedte:
    Dikte stevig, ondoorschijnend
    Bovenrand recht
    Onderrand parallel aan bovenzijde
    Voorrand schuin afgeknot, even breed als achterzijde, gapend
    Achterrand recht afgeknot, even breed als voorzijde, gapend
    Commissuur Langgerekte rechte schelp. Ruim 7x zo lang als hoog.
    Gelijkzijdig nee
    Gelijkkleppig ja
 Umbo prosogyr
    Apex In de regel iets naar achteren gebogen
 Periostracum  
    Periostracum dikte weinig ontwikkeld
    Periostracum kleur bruingroen
    Periostracum structuur glanzend
 Ostracum  
    Ostracum kleur Bruinroze gekleurde bandjes op een lichtere ondergrond vaak met paarse of lila vlekjes die ook naar de binnenkant doorschemeren. Er loopt vanaf de top een diagonale lijn die het patroon in delen deelt, met aan de ene kant horizontale streepjes en aan de andere kant verticale.
    Parallelle sculptuur groeilijnen
    Oppervlakte sculptuur lichte lamelvorming aan de achterkant
    Kiel van boven-voorzijde naar onder-achterzijde; deelt twee velden van verschillende kleur en structuur
    Binnenkant kleur wit, bij jonge exemplaren schijnt de tekening van de buitenkant door
    Binnenkant structuur iets porseleinachtig glanzend
 Slot  
    Ligament uitwendig
    Tensilium plek ongeveer een kwart van de totale lengte
    Slot-type heterodont
    Slottanden L: 3
R: 2
    Cardinale tanden L: 2 vertikale en 2 horizontale tanden
R: 1 vertikale en 1 horizontale
    Laterale tanden L: 1; lang, lijstvormig, bijna parallel aan de bovenrand
R: 1; lang, lijstvormig
 Mantellijn Dichter bij de voorrand dan bij de onderrand en evenwijdig daar aan
    Mantelbocht diep, op ongeveer 1/6 van de totale lengte van de achterrand
 Sluitspieren  
    Sluitspierindruksels 2 Sluitspierindruksels: 2
       Voorste sluitspierindruksel langwerpig, voor en achteraan even breed
       Achterste sluitspierindruksel ovaal
 
 Het Weekdier  
 Mantelrand gesloten met uitzondering van 4 openingen
 Siphonen kort, grotendeels vergroeid, alleen aan de uiteinden gescheiden en dragen daar elk een krans van tasters
 Sluitspieren  
 Voet  
    Voet vorm lang en relatief smal
    Byssusklier bij jonge exemplaren op de voet
 
 Bronnen  
 Tekst 1 - Benthem Jutting,Tera Van, Fauna van Nederland, afl. 12: Mollusca (I) C. Lamellibranchia. Leiden, 1943.
2 - Craeymeersch, J.A. & M.R. van Stralen & J.W. Wijsman & J. Kesteloo & J. Perdon & I. de Mesel, Ontwikkeling van een monstertuig voor bestandsopnames van mesheften, IMARES, 31 december 2007
 
 © 2010 Dennis Leeuw & Anneke van der Lende / Commentaar, aanvullingen en suggesties: info@strandvondsten.nl