Ensis siliqua [Linnaeus, 1758]
Groot tafelmesheft
 Overzicht  
 Beschrijving Hoogte lengte verhouding 1:6
 Determinatie Scheermessen artikel
 Etymologie siliqua (Lat.) = peul, peulvrucht.
 
 Het leven  
 Levensverwachting 12 jaar
 Voedsel phytoplankton
 Habitat In fijne zandgrond, op een diepte van 10 tot 50 meter, verdragen geen zwarte, geduceerde sedimenten2
 Voortbeweging Ingraven: Als de schelp plat op de bodem ligt graaft de voet zich met een bocht in het zand, zodanig dat hij vertikaal zich kan ingraven. Hierbij komt hij eerst schuin en later recht te staan.
Bij het rechtstandig ingraven wordt de voet snel uitgestoken en met de spitse punt in het zand gedreven. Deze punt buigt zich vervolgens haakvormig om naar de dorsale kant. Bij de derde fase verbreedt de voet zich tot een soort stempel. Deze drie bewegingen kunnen zich een aantal malen in dezelfde volgorde herhalen, totdat de voet op maximale lengte buiten de schelp is. Daarna verbreedt de stempelvormige zool zich zeer sterk en werkt als een anker, terwijl de voet zich in de lengte richting verkort en de schelp omlaag trekt. Voor de contractie van de voet sluit de schelp zich zoveel mogelijk. Trekt de voet zich krachtig samen dan wordt uit de schelpruimte van het dier een groot deel van het water geperst, zowel opwaarts door de siphonen als benedenwaarts via de pedale opening, waarmee tevens het omringende zand wordt weggespoeld. De bewegingen hebben regelmatig en snel plaats.
 Saleniteit tussen de 30 en 40 PSU
 Verspreiding Van de Noorse kust tot aan en in de Middellandse Zee. Niet in de Oostzee.
 
 De Schelp  
 Basis vorm smal, langgerekt, recht of iets gebogen
    Hoogte 30 mm
    Lengte 210 mm
    Breedte 14 mm
    Dikte stevig, ondoorschijnend
    Bovenrand recht, slotgedeelte flauw omhoog gebogen
    Onderrand parallel aan de bovenzijde
    Voorrand afgeknot, gapend, duidelijk verdikt
    Achterrand schuin afgeknot, breder dan de voorkant, opening ovaal van omtrek, gapend, boven-achterrand stomp
    Commissuur langgerekt (6-7 maal zo lang als breed)
    Gelijkzijdig nee
    Gelijkkleppig ja
 Umbo prosogyr
    Apex nabij de voorrand, niet uitstekend
 Periostracum  
    Periostracum dikte resistent, dik
    Periostracum kleur bruingroen tot donkerbruin
    Periostracum structuur glanzend
 Ostracum  
    Ostracum kleur wit met bruine en paarse strepen of banden
    Ostracum structuur glanzend
    Oppervlakte sculptuur lichte lamelvorming aan de achterkant
    Kiel Er loopt vanaf de top een diagonale lijn die het patroon in twee delen deelt, met aan de ene kant horizontale streepjes en aan de andere kant verticale.
    Binnenkant kleur wit
    Binnenkant structuur mat zwak iriserend aan het achtereinde.
 Slot  
    Ligament uitwendig
    Tensilium plek ongeveer een kwart van de totale lengte
    Slot-type heterodont
    Slottanden L: 3
R: 2
    Cardinale tanden L: 2 vertikale en 2 horizontale tanden
R: 1 vertikale en 1 horizontale
    Laterale tanden L: 1; lang, lijstvormig, bijna parallel aan de bovenrand
R: 1; lang, lijstvormig
 Mantellijn dicht bij de voorzijde en evenwijdig daaraan
    Mantelbocht diep, op ongeveer 1/6 van de totale lengte van de achterrand
 Sluitspieren  
    Sluitspierindruksels 2
       Voorste sluitspierindruksel langgerekt, duidelijk langer dan de slotband
       Achterste sluitspierindruksel kort, op hoogstens de eigenlengte van de mantelbocht, meestal dichterbij
 
 Het Weekdier  
 Mantelrand gesloten met 3 openingen
 Siphonen kort, grotendeels vergroeid, alleen aan de uiteinden gescheiden en dragen daar elk een krans van tasters
 Sluitspieren  
 Voet  
    Voet vorm lang en relatief smal
    Byssusklier bij jonge exemplaren op de voet
 
 Bronnen  
 Foto verantwoording Terschelling
 Tekst 1 - Benthem Jutting,Tera Van, Fauna van Nederland, afl. 12: Mollusca (I) C. Lamellibranchia. Leiden, 1943.
2 - Craeymeersch, J.A. & M.R. van Stralen & J.W. Wijsman & J. Kesteloo & J. Perdon & I. de Mesel, Ontwikkeling van een monstertuig voor bestandsopnames van mesheften, IMARES, 31 december 2007
 
 © 2010 Dennis Leeuw & Anneke van der Lende / Commentaar, aanvullingen en suggesties: info@strandvondsten.nl